Angst voor de gezondheid, die naar schatting 4 tot 12% van de bevolking treft, is een groeiend probleem, vooral onder jongvolwassenen. Deze aandoening houdt aanhoudende angst voor ziekte in, ondanks medische geruststelling. De toename van de gezondheidsangst van de afgelopen dertig jaar, verergerd door COVID-19 en de onbeperkte onlinetoegang tot medische informatie, verandert de manier waarop mensen hun welzijn waarnemen en beheren.
Waarom dit belangrijk is: De toenemende prevalentie van gezondheidsangst is niet alleen een individueel probleem. Het zet de gezondheidszorgsystemen onder druk, zorgt voor onnodige medische tests en vermindert de kwaliteit van leven. Bovendien kan het gemak waarmee mensen online een zelfdiagnose stellen, een fenomeen dat bekend staat als cyberchondria, leiden tot verkeerd geïnformeerde beslissingen en verhoogde angst.
Wat veroorzaakt gezondheidsangst?
Psychologen classificeren buitensporige zorgen over de gezondheid in verschillende diagnostische categorieën: ziekteangststoornis, somatische symptoomstoornis en obsessief-compulsieve stoornis (OCS).
- Ziekteangststoornis houdt in dat men zich fixeert op het hebben van een niet-gediagnosticeerde aandoening, zelfs met negatieve medische evaluaties.
- Somatische symptoomstoornis combineert angst met daadwerkelijke lichamelijke symptomen, waardoor de zorgen worden versterkt.
*OCS-gerelateerde gezondheidsangst manifesteert zich als opdringerige gedachten (obsessies) en dwangmatig gedrag, zoals voortdurend lichaamscontrole of het zoeken naar geruststelling.
Normale zorgen over de gezondheid kunnen productief zijn en preventieve zorg motiveren. Maar als het invaliderend wordt, is het niet meer behulpzaam. Zoals een deskundige opmerkt: “Angst maakt je niet gezonder.”
Hoe ermee om te gaan: bewezen strategieën
Psychologen bevelen exposure en responspreventie (ERP), een techniek van cognitieve gedragstherapie (CGT), aan als de gouden standaard voor het beheersen van gezondheidsangst. ERP traint individuen om hun angsten onder ogen te zien zonder dwangmatig gedrag te vertonen. Er zijn echter ook verschillende praktische stappen die overmatige zorgen kunnen verminderen:
1. Beperk online onderzoek: De echokamers van het internet versterken angsten door middel van negativiteit en vooroordelen over bevestiging. Stel strikte tijdslimieten in voor het controleren van symptomen (bijvoorbeeld 20 minuten) om te voorkomen dat u in de worstcasescenario’s belandt.
2. Herformuleer angstige gedachten: Behandel opdringerige gedachten als pestkoppen; neutraliseer ze door hun macht af te wijzen. In plaats van tegen een angst in te gaan, kun je deze eenvoudigweg zonder enige verplichting erkennen: ‘En dan?’ Dit verstoort de cyclus van angst.
3. Identificeer en beheer triggers: Het herkennen van wat gezondheidsangst veroorzaakt (nieuwsverhalen, blootstelling aan ziekten, fysieke sensaties) maakt proactief beheer mogelijk. Het frontaal onder ogen zien van triggers in plaats van ze te vermijden, vermindert hun controle.
4. Overweeg professionele hulp: Als gezondheidsangst het dagelijks leven verstoort, zoek dan therapie bij een CGT-opgeleide professional. Traditionele gesprekstherapie kan ondersteuning bieden, maar ERP biedt gerichte hulpmiddelen om angst te confronteren en te beheersen zonder op zoek te gaan naar geruststelling.
De afhaalmaaltijd
Gezondheidsangst is een groeiend probleem, veroorzaakt door moderne stressfactoren en digitale toegang. Effectief management vereist een bewuste omgang met informatie, gedragsstrategieën om angstige gedachten te neutraliseren en, indien nodig, professionele interventie. Het doel is niet om zorgen volledig weg te nemen, maar om er weer controle over te krijgen, waardoor een gezonder, evenwichtiger leven mogelijk wordt.
